مصطفى النوراني الاردبيلي
282
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
بعد از رسيدن خشك كرده و بعدا مصرف مىنمايند و بعضى انواع درجه سوم آن را خشك كرده به حيوانات مىدهند كه در اين انواع به رنگ زرد ، زرد تند و سفيد و زرد مايل به سرخ ديده مىشود ، از هسته نوع خوب آن روغن مىگيرند و بطور خوراك آن را مىخورند ، مخصوصا خوراك مخصوص چاى سبز را مىجوشانند بر آن شير و نمك به مقدار نياز اضافه مىكنند و به طور خوراك با نان مىخورند از روغن تلخ آن با فتيله چراغ استفاده مىكنند ، در جاهايى كه نفت نيست يا كمياب و گران باشد ، گران است . زردآلوى رسيده را در زبان بلتستانى پهرنگ مىگويند و اسامى مختلف دارد كه نوع خوب آن را حلمان مىگويند . در ايران گونههاى مختلف به عمل مىآيد مانند قيصى ، كمالى ، ترقش و . . . . به فارسى انواع آن را زردآلو ، شكر پاره ، قيسى و در كردستان مشمش نامند و خشك كرده ان را برگه زردآلو و برگه قيسى و خوبانى گويند و در كتب طب سنتى قديم با نام مشمش آمده است . ميوه درختى است كه درخت آن را به فرانسوى : abricotier . و به انگليسى : aprcot گويند . گياهى است از خانواده : rosaceae . درخت زردآلو به بلندى 6 - 4 متر با تاج كردى است پوست تنه آن در جوانى ظريف به رنگ سبز مايل به قهوهاى پس از آن در سنين پيرى و در درختان كهن به رنگ مايل به قرمز در آمده و تركهاى محسوسى مىخورند برگهاى آن ساده قلبى شكل ليز به رنگ سبز درخشان و زيبا كه كناره آن دندانهدار است و دمبرگ درازى دارد ، گلهاى آن در اوايل بهار به رنگ سفيد يا صورتى بدون دم گل به طور منفرد يا دوتايى ظاهر مىشود ، ميوه آنكه در گونههاى وحشى كوچك است در انواع پرورش يافته نسبتا درشت ، خوش طعم ، شيرين ، كروى شكل كمى تخم مرغى و گوشت آن به رنگ زرد روشن و در داخل آن هستهاى قرار دارد كه داراى پوست سخت خشبى ولى بر خلاف هلو صاف و معمولًا در اغلب ارقام به گوشت نمىچسبد .